Podbieg – bieganie od zera: plany, trening i sprzęt

Biegi i zawody: od pierwszych 5 km do półmaratonu

W skrocie: Ten hub zbiera plany i wskazówki dla biegaczy, którzy chcą wystartować w zawodach: od pierwszych 5 km po półmaraton. Każdy poradnik ma konkretne tygodnie, tempa i ceny sprzętu.

Od czego zacząć, jeśli dopiero zaczynasz z bieganiem?

Pierwsze tygodnie to przede wszystkim budowanie nawyku. Trzy krótkie treningi w tygodniu, po 20 do 30 minut, w tempie, w którym możesz swobodnie rozmawiać, wystarczą, by po miesiącu poczuć różnicę. Nie licz wtedy na szybkie wyniki. Ważniejsze jest to, żeby kolana, ścięgna i stopy zdążyły przyzwyczaić się do obciążenia.

Przed startem w zawodach dobrze jest mieć za sobą co najmniej 6 tygodni biegania bez przerw. Jeśli w tym czasie zauważysz ból, który nie mija po dniu lub dwóch, zrób krok wstecz i skonsultuj się z lekarzem lub fizjoterapeutą. Ten poradnik nie zastąpi takiej diagnozy.

Na start polecam zwykłe buty do biegania za 300 do 500 zł w sklepie Decathlon lub podobnym. Nie musisz kupować najdroższego modelu. Ważniejsze jest, żeby były dobrze dopasowane do stopy i wymieniane mniej więcej co 600 do 800 km.

Jak przygotować się do biegu na 5 km w osiem tygodni?

Plan na 5 km opiera się na trzech jednostkach tygodniowo. Dwa treningi to bieg w spokojnym tempie, a jeden to krótki interwał, na przykład 6 razy po 2 minuty mocniej z minutą marszu między nimi. W pierwszych tygodniach przeplataj bieg z marszem, a w czwartym tygodniu staraj się biec już ciągiem przez 20 do 25 minut.

W ósmym tygodniu zaplanuj jedną próbę na pełnym dystansie, ale bez presji na czas. Zmierz tętno w trakcie biegu, jeśli masz zegarek, i zapisz wynik. Dzięki temu na starcie będziesz wiedzieć, czego się spodziewać.

Typowy czas ukończenia 5 km dla osoby po ośmiu tygodniach regularnych treningów to około 30 do 35 minut. Jeśli zależy Ci na poprawie do 25 minut, potrzebujesz zwykle kilku miesięcy pracy nad tempem i wytrzymałością.

Jak zbudować plan na 10 km dla średnio zaawansowanych?

Średnio zaawansowany biegacz zwykle biega już 3 do 4 razy w tygodniu, a jego tygodniowa objętość wynosi 25 do 35 km. Plan na 10 km powinien zawierać jeden długi bieg rzędu 12 do 14 km w tempie spokojnym, jeden trening tempowy i jedną sesję interwałową. Resztę stanowią lekkie wybiegania.

Tempo startowe ustawiaj nieco wolniejsze niż wynik, który chcesz osiągnąć. Pierwsze 3 km pobiegnij spokojnie, środkowy odcinek trzymaj równo, a ostatnie 2 km możesz przyspieszyć, jeśli masz jeszcze siły. Taka strategia najczęściej daje najlepszy czas.

Ile tygodni potrzeba na przygotowanie do półmaratonu?

Półmaraton to 21,0975 km. Dla amatora, który ma już za sobą kilka biegów na 10 km, dobrym punktem wyjścia jest 12-tygodniowy plan. W tym czasie objętość tygodniowa rośnie stopniowo, a długi bieg wydłuża się z około 10 km do 18 do 20 km. Co trzeci tydzień warto zrobić lżejszy, by organizm mógł się zregenerować.

Przygotowanie wymaga też nawyków poza treningiem: odpowiedniego snu, kontroli tego, ile jesz, i spokojnego podejścia do bólu mięśni. Jeśli w trakcie cyklu zdarzy się przeciążenie, lepiej skrócić jeden długi bieg niż ryzykować kontuzję tuż przed startem.

TydzieńObjętość (km)Długi bieg (km)
1-220-258-10
3-525-3012-14
6-830-3516-18
9-1028-3218-20
1118-2210-12
12 (start)10-12-

Jak wygląda tapering przed startem?

Tapering to okres zmniejszania objętości przed zawodami, który pozwala organizmowi odpocząć i zebrać siły. Na 5 km wystarczy zwykle 5 do 7 dni, na 10 km około 7 do 10 dni, a przed półmaratonem 10 do 14 dni. W tym czasie zmniejszaj objętość o około 30 do 50 procent, ale nie rezygnuj całkowicie z biegania.

Utrzymaj w taperingu krótkie akcenty tempowe, na przykład 3 do 4 razy po minucie mocniej, żeby nogi nie zapomniały rytmu startowego. Unikaj nowych ćwiczeń i nowych butów tuż przed startem.

Co warto wiedzieć przed pierwszym biegiem ulicznym?

Zapisy na większe biegi zamykają się często kilka tygodni przed startem, a opłata za 5 km wynosi zwykle od 60 do 100 zł, a za półmaraton od 120 do 180 zł. Pakiet startowy obejmuje najczęściej numer startowy, czipa do pomiaru czasu i czasem koszulkę. Odbiór pakietu zwykle odbywa się dzień lub dwa przed biegiem.

Na starcie nie zaczynaj zbyt szybko. Tłum sprawia, że łatwo pobiec o 20 do 30 sekund na kilometr za szybko, a to kosztuje później najwięcej. Przyjdź wcześniej, rozgrzej się przez 10 minut lekkim truchtem i ustaw się w strefie odpowiadającej Twojemu tempu.

Najwięcej biegaczy traci na starcie, bo chce zrobić za dużo za szybko. Pierwsze zawody powinny nauczyć Cię cierpliwości, a nie pobić rekord. Czas przyjdzie z regularnością.

Marcin, trener biegowy i maratończyk z 12-letnim stażem

Poradniki: biegi i zawody

Najczesciej zadawane pytania

Czy mogę przygotować się do półmaratonu w 10 tygodni?

Tak, jeśli już biegasz regularnie i masz za sobą kilka biegów na 10 km. Skrócony plan wymaga jednak większej dyscypliny i nie zawsze daje czas, na jaki liczysz. Przy słabszej bazie lepiej poczekać na kolejny sezon.

Ile kosztuje dobry sprzęt na początek?

Na start wystarczą buty za 300 do 500 zł, skarpety techniczne za kilkanaście złotych i lekka odzież za 50 do 150 zł. Zegarek z GPS to wydatek od około 400 zł, ale na początku nie jest konieczny.

Jak często powinienem biegać w tygodniu?

Początkującym wystarczą trzy treningi tygodniowo z dniem przerwy między nimi. Średnio zaawansowani mogą biegać 4 razy, a przy większych celach 5 razy. Liczy się przede wszystkim regularność, a nie liczba kilometrów w jednym tygodniu.

Czy bieganie po cesarskim cięciu wymaga specjalnego podejścia?

Tak, ale konkretne zasady ustala lekarz lub fizjoterapeuta prowadzący. Zwykle powrót do biegania odbywa się stopniowo, po zakończeniu rehabilitacji i za zgodą specjalisty. Ten hub nie zastępuje takiej konsultacji.